Niederösterreich (in het Nederlands ook wel Neder-Oostenrijk genoemend) is verreweg het grootste wijngebied van Oostenrijk. De regio beslaat ruim 27.000 hectare wijngaard, verdeeld over acht districten: Wachau, Kamptal, Kremstal, Wagram, Weinviertel, Traisental, Thermenregion en Carnuntum. Van de steile terrassen langs de Donau tot de zachte heuvelruggen richting Tsjechië; elk district heeft zijn eigen gezicht, bodem en stijl.
Grüner Veltliner is de onbetwiste ster van de witte wijnen, goed voor een groot deel van de totale productie. De Riesling van de rotsachtige hellingen langs de rivier scoort internationaal hoog. En voor rood kijk je naar de bekende namen Zweigelt en Blaufränkisch, maar heb je ooit gehoord van Rosenmuskateller en Blauer Portugieser?
Een handig kaartje ↓
Miljoenen jaren in een glas
Wat Niederösterreich zo bijzonder maakt, begint diep onder het oppervlak. De bodem vertelt een verhaal van tientallen miljoenen jaren. In het Weinviertel en het Wagram domineren diepe lössgronden: fijnkorrelig sediment dat ooit door de wind werd afgezet en uitstekend water vasthoudt. Grüner Veltliner gedijt hier als nergens anders: de wortels graven zich meters diep in de grond en halen voedingsstoffen op die de wijn een unieke mineraliteit geven. Langs de Donau (in Wachau, Kremstal en Kamptal) is het een ander verhaal. Daar heersen de oergesteenten: verweerd graniet, gneis en leisteen. Deze arme, goed drainerende bodems zijn het ideale terroir voor Riesling met een ongelooflijke levensduur en een karakteristieke flintsteen-mineraliteit.
Het klimaat is continentaal met een subtiele twist. Koude winters zorgen dat de wijnstokken goed rusten. Warme, droge zomers rijpen de druiven. En de Donau speelt een rol als temperatuurregulator: overdag absorbeert het water warmte, ’s nachts geeft het die weer af. Het resultaat is een lange, geleidelijke rijping; precies wat je nodig hebt voor wijnen met zowel diepte als frisheid.
De druiven: inheems en onvervangbaar
Oostenrijk heeft 42 officieel erkende druivenrassen voor de productie van kwaliteitswijn (28 wit en 14 rood) verdeeld over ruim 44.000 hectare wijngaard. Twee derde daarvan is wit, en dat is geen toeval: Oostenrijk is van oudsher een wittewijnland. Wat het bijzonder maakt, is het aandeel autochtone rassen: druiven die elders nauwelijks of niet geteeld worden en die diep geworteld zijn in de Oostenrijkse wijngeschiedenis. Naast Grüner Veltliner, Zweigelt, Welschriesling, Riesling en Chardonnay zijn er ook minder bekende namen als Neuburger, Roter Veltliner, Rotgipfler en Zierfandler die behoren tot het Oostenrijkse erfgoed. Veel van deze rassen stammen genetisch af van Traminer of van de Heunisch-familie, vermoedelijk meegebracht door de Magyaren vanuit Hongarije. Dat Oostenrijk al in 1860 een wijnbouwschool oprichtte in Klosterneuburg (nog altijd de oudste ter wereld) zegt alles over hoe serieus dit land zijn druivenerfgoed neemt.
Data en cijfers van www.austrianwine.com.
Niederösterreich: het witte hart van Oostenrijk
De regio Niederösterreich (Neder-Oostenrijk) is goed voor meer dan 26.700 hectare wijngaard: bijna 60% van de totale Oostenrijkse productie en wordt gedomineerd door witte druiven. Grüner Veltliner is hier met ruim 13.100 hectare de absolute koning, gevolgd door Riesling met zo’n 1.810 hectare en Müller-Thurgau, Weißburgunder en Muskateller als respectabele achtervolgersgroep. Wat opvalt in de rode hoek: Zweigelt heeft in Niederösterreich zijn sterkste basis met bijna 3.400 hectare, terwijl Blaufränkisch hier veel minder voorkomt dan in Burgenland. Unieke lokale rassen als Rotgipfler (110 hectare, vrijwel alleen in de Thermenregion) en Zierfandler (slechts 61 hectare, ook bijna exclusief Niederösterreich) zijn zeldzame pareltjes die je buiten Oostenrijk niet snel in een glas aantreft.
Data en cijfers van www.austrianwine.com.
Lunchen bij Gasthof Gruber
We starten onze wijntrip in Niederösterreich bij Gasthaus Gruber in Euratsfeld. Melanie en Christian Gruber leerden elkaar kennen toen ze beiden werkten in het Zwitserse Schloss Schauenstein (3 Michelin sterren). Christians familie had al sinds 1894 een Wirtshaus (een soort lokale herberg) in Euratsfeld waar opa Ernst de laatste 20 jaar een eigen slagerij en klein restaurant van had gemaakt. Twee jaar geleden begon het toch te kriebelen bij Melanie en Christian om een eigen zaak te beginnen, verhuisden terug naar Euratsfeld en bouwden ze het (ietwat gedateerde) restaurant om tot bijzonder smaakvol en fris etablissement.
De slagerij bestaat ook nog steeds en is het domein van opa Ernst. Hij maakt maar liefst 50 verschillende soorten producten, waaronder 18 verschillende soorten worst, leberkase (het is geen lever en het is geen kaas), salami, bacon en een bloedworst met tong.
Een kleine selectie van de gerechten die we hebben gegeten: Char (een lokale zoetwatervis) gebakken in een korst van zout en suiker met kohlrabi, erwten en vinaigrette van chive oil en waterkers, begeleid door een 2021 Welschriesling Ottenberg Veitlhansl van Tement. Kalfszwezerik met radicchio, artisjok en beurre noissette schuim, met een 2020 Godello El Zarzal van Emilio Moro (Melanie vertelde al dat ze dol is op Spaanse witte wijnen). De meerval met beluga linzen, mosterd, asperges en beurre blanc werd begeleid door twee Grüner Veltliners: een 2022 Salz und Rauch van Sommer én een 2016 Gottschelle van Malat. Superinteressant om ze naast elkaar te proeven en het was leuk om te zien hoe de meningen aan tafel verschilden qua pairing met het gerecht.
Het lokale lam met wilde knoflook en Serviettenknödel, afgewerkt met bieslookolie , sloot de hartige lijn af, met een 2020 Pinot Noir ‘Tre File di Gioia’ van het Zwitserse wijnhuis Adank. Het dessert was een bordje jeugdsentiment van Christian: de Mostschober, een cake gedrenkt in most van peren, met hooi-ijs en een glaasje ‘Almost Pearfect’ peren pet-nat van Haselberger Most.
Gasthaus Gruber heeft de charme van een lokale Wirtshaus met opa Ernst die je af en toe wat plakjes worst toeschuift, maar met het culinaire niveau van mensen die heel goed weten wat ze aan het doen zijn. Hele dikke aanrader wat mij betreft!
Op bezoek bij Bernhard Ott
In Feuersbrunn am Wagram maakten we kennis met Bernhard Ott — wijnmaker, biodynamisch pionier en zelfverklaard Veltliner-fanaat. Op 60 hectare löss en primair gesteente, verdeeld over Wagram en Kamptal, maakt hij Grüner Veltliner die je niet met iets anders kunt verwarren: puur, sappig, kruidig en gemaakt voor eten.
Geen kunstmatige beregening, geen vliegende wijnmakers, geen concessies. Alleen handwerk, wilde gisten, grote Stockinger-vaten en het geduld om de natuur haar gang te laten gaan. Van de toegankelijke Am Berg tot de legendarische Tausend Rosen — een wijn die alleen verschijnt als de Rosenberg-wijngaard daar zelf klaar voor is.
Meer weten over Weingut Bernhard Ott? Lees dan hier mijn uitgebreide artikel: https://ongewoonlekker.com/weingut-bernhard-ott-wagram-oostenrijk/
Rondleiding bij Weingut Bründlmayer
Zo’n dertig kilometer noordelijker, in Langenlois in het Kamptal, ligt Weingut Bründlmayer. Het Kamptal is een smal rivierdal waar de Kamp zich door gesteente heeft gesneden en waar de bossen van het Waldviertel de wijngaarden beschermen tegen de koudste noordenwinden. Overdag verwarmt de zon de stenige terrassen, ’s nachts daalt koele boslucht het dal in. Deze wisselwerking tussen warme Pannonische invloeden en frisse winden zorgt voor ongekende verfijning en complexiteit.
Willi Bründlmayer geldt als een van de grote namen van de Oostenrijkse wijnwereld, met decennia ervaring en een reputatie die ver buiten de landsgrenzen reikt. Samen met zijn vrouw Edwige, Thomas Klinger en Andreas Wickhoff zwaait hij de scepter over het Weingut. De wijngaarden reiken van de iconische Heiligenstein (een van de beste Riesling-plekken van Midden-Europa) tot aan de Kamptal Terrassen. De Grüner Veltliner van Bründlmayer behoort standaard tot de beste van het land; in april 2026 werd de Kamptal Terrassen Grüner Veltliner 2024 nog aanbevolen door de New York Times.
Sinds 1979 gebruikt het wijnhuis geen kunstmest meer en werkt het volledig biologisch-organisch om de biodiversiteit te beschermen.
De kelder van Bründlmayer combineert een eeuwenoude traditie naadloos met de modernste technieken. Door slim gebruik te maken van natuurlijke zwaartekracht stroomt het sap rustig naar beneden zonder dat er pompen aan te pas komen, wat de wijn beschermt tegen trauma. Het assortiment blinkt uit in loepzuivere Grüner Veltliners en Rieslings van beroemde topwijngaarden, maar herbergt ook verrassende Bourgondische rassen en karaktervol rood. Een absolute specialiteit is de Bründlmayer Sekt. Deze mousserende wijnen worden via de méthode traditionnelle gemaakt.
Lunchen bij Heurigenhof Bründlmayer
Het Heurigenhof Bründlmayer (het restaurant van het domein, geleid door Victoria en Martin Schierhuber en chef Matthias Schütz) ontving in maart 2026 zijn eerste Michelin-ster. Terecht, bleek tijdens ons bezoek. Het was een heerlijke dag, dus konden we heerlijk buiten op de binnenplaats lunchen. De lunch startte met een aantal kleine hapjes zoals pickled carrots, wild garlic cream, jerusalem artichoke crackers, dry-aged beef tartare en een aardappel brioche. Geserveerd met de Bründlmayer Blanc de Blancs extra brut 2024, die 9,5 jaar (114 maanden!) op de gisten (sur lie) heeft gerijpt.
Als hoofgerecht de Bouillabaisse met harder, venkel, saffraanaardappeltjes en rouillesaus, gecombineerd met de Bründlmayer Langenlois Grüner Veltliner alte reben 2024. Fantastische combinatie en de saus werd vakkundig tot de laatste druppel opgesobbelt met het bijgeleverde druivenpit-brood. Het dessert was een gevuld flensje met de zoete Bründlmayer Lamm Grüner Veltliner Auslese 2013.
Een geweldige locatie, fantastisch eten en idem wijnen; dit is een plek om zeker op te slaan mocht je in de buurt van Langenlois zijn.
Zelf wandelen door de wijngaarden van Kamptal
Wij liepen zelf maar een klein stukje van de Langenlois Weinweg route, maar stiekem hadden we hier best langer willen wandelen. Deze ‘Weinweg’ is een zelfstandig te lopen wijnwandelroute van 6 kilometer door de bekendste Rieden (specifieke wijngaarden) van Langenlois: Dechant, Käferberg, Steinhaus en Schenkenbichl met prachtige uitzichten, informatiebordjes en platformen. Met 140 hoogtemeters en een wandeltijd van anderhalf tot twee uur een leuk middaguitje.
Onderweg passeer je kunstobjecten in het landschap, waaronder een werk van de Oostenrijkse kunstenaar Heimo Zobernig; een zeven meter hoge ijzeren bollenstapel die door de locals simpelweg Traube am Käferberg worden genoemd. Met de Weinsafe-package van het Ursin Haus (startpunt van de route) krijg je een sleutel waarmee je onderweg gekoelde wijnen van lokale wijnmakers kunt proeven uit kluisjes in de wijngaard. De route is open van 1 april tot 31 oktober. Meer info via www.langenlois.at/weinweg-langenlois.
Overnachten bij Mörwald Gutshof
Na twee intensieve wijnbezoeken was het tijd om onze koffers neer te zetten bij de MÖRWALD Gutshof in Feuersbrunn am Wagram. De nieuwste telg uit het culinaire imperium van chef Toni Mörwald die in 35 jaar tijd een gastronomisch netwerk heeft opgebouwd van zes restaurants, drie hotels en een bekende kookschool. De Gutshof (een gerevitaliseerd historisch complex midden in het wijnbouwdorp Feuersbrunn) opende zijn deuren in 2025.
Een historisch complex is het zeker; maar ook wel een beetje ingewikkeld complex. De kamers en restaurants zijn verspreid over verschillende gebouwen. Ik was de eerste keer na het verlaten van mijn kamer de uitgang kwijt en na het openen van een random deur stond ik opeens in de mini-supermarkt/bakkerij van het hotel. Die trouwens heerlijk rook! De kamers zijn van allerlei moderne snufjes voorzien; zoals muziek op de kamer, lampen die je via een paneel kunt bedienen en de vloerverwarming op het toilet alvast kan aanzetten. Ook is er een leuke binnenplaats met zitjes, een vuurkorf die ze ’s avonds aan doen en de perfecte plek voor een klein aperitiefje voor het diner.
Onhandig aan de kamer was misschien dat je via de (natte) douchevloer naar je toilet/wastafel moest lopen en dat er geen stopcontacten waren bij het bureau; die waren al bezet door de lamp en de minibar.
Dineren met Toni Mörwald himself
’s Avonds schoven we aan met Toni Mörwald himself. In zijn met 1 Michelin ster bekroonde Gourmetrestaurant „Toni M.“ namen we plaats aan de Chef´s Table met uitzicht op de grote houtoven en open bbq-plek. Alle gangen werden begeleid door wijnen van Weingut Ott waar we eerder die dag een rondleiding hadden gekregen.
Het diner bij Toni liet mooi zien waarom de Oostenrijkse chef al jarenlang tot de culinaire top van het land behoort. De maaltijd begon verfijnd met snoekbaars, gemarineerd in riesling, gevolgd door een verrassende interpretatie van beuschel (een Oostenrijkse stoof) met gegrilde preiharten. De foie gras à la Toni M. met de zoete Rhijn Riesling 2012 van Ott was een perfecte match. Daarna kwamen gevulde aardappelknoedels met kool op tafel, een gerecht dat klassieke Oostenrijkse comfortfood naar een hoger niveau tilde.
Ook de tarbot Wienerschnitzel met bieslook-aardappelsalade was een schot in de roos: herkenbaar, maar technisch perfect uitgevoerd. Het hoofdgerecht bestond uit gegrild hert met morieljes, asperges en jonge doperwten, waarin het wild prachtig samenging met de frisse lentegroenten. Als afsluiter volgde een luchtige vanillesoufflé met gemarineerde bessen en sorbet van zuring, een elegant dessert dat het diner fris en licht afsloot.
Diner bij Esslokal in Hadersdorf
Het diner bij Esslokal in Hadersdorf am Kamp was het culinaire sluitstuk van de trip. Chef Roland Huber, Michelin-ster-houder sinds 2025, kookt in zijn terroir-gedreven keuken, heeft een tuin met eigen moestuin en kunst van Daniel Spoerri die je zowel binnen als buiten tegenkomt. Het geeft het geheel een eigenzinnig, bijna huiselijk karakter.
We begonnen met een sprankelende rosé van Weingut Joseph Fritz en zuurdesembrood met gekarameliseerde gezouten boter, een dashi-macaron, en een amuse van hamachi tartaar met kaviaar. De Dry Aged Alpsaibling met dille, meloen en radijs werd begeleid door een Riesling Steinmassl 2013 van Loimer; een top-combinatie. De bloemkool met panko, cashew en gepekelde citroen, gepaard aan een Gemischter Satz 2023 van Arndorfer, was verfrissend en intelligent. De heekfilet met curry, munt en lemon shio kosho met een Grüner Veltliner Gaisberg 2017 van Hirsch had diepte en verfijning. De Franse duif met vin jaune, Périgord truffel en morilles werd begeleid door een Merlot Amphibolith 2018 van Nibiru viel een beetje in het niets. De avond werd afgesloten met verschillende petit fourtjes.
Esslokal presenteert zichzelf als terroir-gedreven en zelfs de naam betekend letterlijk ‘eet lokaal’. Maar wie goed naar de kaart kijkt, ziet Franse duif, Périgord truffel uit Frankrijk en hamachi uit Japan. Dat is op zichzelf geen probleem (een chef mag zijn eigen referentiekader hebben) maar voor een regio die bulkt van de lokale producten had het van mij wel iets lokaler gemogen.
Volg ons ook via Facebook, Instagram of Pinterest.
Voor dit artikel ben ik door Toerisme Niederösterreich uitgenodigd, maar deze post bevat 100% mijn eigen mening en beleving.
Disclaimer
MEER WIJN:
- Boeuf Bourguignon recept: Franse stoofpot met rode wijn en cognac
- Zaragoza: dé foodie en drinkie bestemming die je nog niet kent
- Op bezoek bij: Weingut Bernhard Ott in Wagram, Oostenrijk
- Bohemia Sekt – wijnproducent in Tsjechië
- Culinair Dijon – 15+ tips: eten, drinken & bezienswaardigheden voor een toffe citytrip
Geef een reactie