Wagram is één van de acht wijndistricts van Niederösterreich. Op een druilerige dinsdag in Oostenrijk bezochten we Weingut Bernhard Ott. Bernhard begroet ons al bij de deur: groot van postuur, zacht van stem en volledig in de ban van één druif. Grüner Veltliner. Niet als compromis, niet als niche, maar als levensmissie. “Ich bin ein Veltliner” zegt hij. En als je hem een dag meemaakt in Feuersbrunn am Wagram, ga je daar niet aan twijfelen.
For the English article, go to my Substack page: www.substack.com/jodydrinksandtravels
Een familiebedrijf met diepgewortelde geschiedenis in Wagram
Weingut Bernhard Ott is in 1889 opgericht en sindsdien altijd in dezelfde familie gebleven. Vier generaties later staat Bernhard Ott aan het roer van een domein van 60 hectare wijngaard; twee derde in het Wagram, een derde in het aangrenzende Kamptal. De wijngaarden liggen op zuidgeoriënteerde hellingen op 200 tot 374 meter hoogte, blootgesteld aan warme oostenwinden én koude noordwestenwinden. Het temperatuurverschil tussen dag en nacht kan oplopen tot 20 graden Celsius. Die spanning (warmte versus koelte, rijpheid versus frisheid) is precies wat de wijnen van Ott zo onmiskenbaar maakt.
Begin jaren negentig nam Bernhard het wijnhuis over van zijn ouders. Het bedrijf groeide. De wijnen werden beter. En toch begon er iets te knagen. Ott stelde zichzelf de vraag die veel wijnmakers vermijden: wat maak ik eigenlijk, en waarom? “Goede wijn maken van slechte druiven is eenvoudig. Dat heet technisch wijnmaken. Maar technisch wijnmaken heeft voor mij geen zin“. Het was het begin van een radicale herbezinning.
De wijngaarden zelf zijn nog ouder dan het wijnhuis. De terrassen op de Hengstberg zijn al aangelegd vanaf 1530, door monniken die de steile hellingen stuk voor stuk handmatig hebben opgeknipt. De Romeinen brachten de wijnbouw naar deze streek; de monniken maakten er een landschap van. Wat bijzonder is: Ott gebruikt nog altijd dezelfde perceelnummers als in 1820. Geen ruilverkaveling, geen herindeling. Dat heeft een onverwachte historische reden: na de Tweede Wereldoorlog bleef het Russische leger aanwezig in de regio tot 1955. Tien jaar bezetting betekende tien jaar economische stilstand, en zo bleef het oude terrassensysteem intact waar elders in Oostenrijk alles werd rechtgetrokken. “Voor mij is dat wonderlijk” verteld Bernhard Ott.
Ook de opvolging is geregeld. Twee zonen staan klaar om de komende jaren in te stappen in het wijnbedrijf.
De visie: terug naar de natuur
Bernhard ging op zoek naar de oorsprong van wijn. Hij experimenteerde met spontane gisting op wilde gisten, met schilmaceratie en steelinclusie en met vinificatie zonder zwavel. Al die experimenten hadden één rode draad: vertrouwen in de natuur terugwinnen.
In 2007 was hij een van de oprichters van respekt-BIODYN, de Oostenrijkse biodynamische kwaliteitsvereniging waarvan hij tot op de dag van vandaag lid is. Vijftig van zijn zestig hectare zijn volledig biodynamisch gecertificeerd; een zeldzaamheid in deze schaal. Compost maakt het wijnhuis zelf van koeienmest, stro en snoeihout.
Wat me tijdens het bezoek opviel: dit is geen ideologie die hij de bezoeker door de strot duwt. Het is gewoon hoe het er hier aan toe gaat. Alsof het nooit anders geweest is. Bernhard praat enthousiast over de tomaten van zijn buurman, over de honing die ze zelf produceren, over de abrikozen in de tuin. De verbinding met wat de grond geeft, zit in alles.
En dan is er nog iets wat me raakte: het wijnhuis heeft een fulltime chef in dienst, Andrea, die elke dag vers kookt voor het hele team van 30-35 mensen. Elke dag van 12 tot 13 uur lunchen ze samen. Zelfs de wijn-winkel van het wijnhuis gaat dicht. Het is een kleine beslissing met een grote boodschap: de mensen die hier werken, tellen net zo mee als de druiven die ze plukken.
Een kleine droom
Bernhard Ott heeft een droom die hij niet verbergt: hij wil in elk restaurant met een Michelin-ster staan. Niet uit ijdelheid, maar uit overtuiging. “Ik geloof dat Grüner Veltliner een van de makkelijkst te combineren wijnen ter wereld is. Perfect bij eten, perfect als aperitief.“
Die droom begint gestalte te krijgen: driesterrenrestaurants in Parijs hebben zijn wijnen op de kaart, Gordon Ramsay serveert Ott in Londen, en in New York vind je de Am Berg in verschillende oesterbars; een plek waar Grüner Veltliner, met zijn zoute mineraliteit en frisse zuurgraad, eigenlijk vanzelfsprekend thuis hoort. In totaal exporteert Ott naar bijna veertig landen; zeventig procent van de productie verlaat Oostenrijk.
Eén druif: vele gezichten
Bijna het volledige assortiment van Ott is gebouwd op Grüner Veltliner. Op 52 van de 60 hectare staat niets anders. De overige 8 hectare zijn voor Riesling, Zweigelt en een handvol bijzondere fieldblends. Die eenzijdige focus klinkt beperkend; in de praktijk is het het tegenovergestelde. Ott laat zien hoeveel gezichten één druif kan hebben: van licht en fris tot diep en complex.
Alle druiven worden met de hand geplukt en na de oogst volgt maceratie op schillen én stelen. Bernhard is een overtuigd aanhanger van steelinclusie, niet als trend maar als smaakkeuze. “Ik hou van die knapperigheid, die kruidige bitterheid die de stelen meegeven.” De gisting verloopt spontaan op wilde gisten.
En Franz zag dat het goed was
De rijping gebeurt in grote Stockinger foudres van 5.000 tot 10.000 liter; hout van bomen die op het juiste maanmoment gekapt zijn en tot 14 jaar in de buitenlucht gedroogd. Franz Stockinger zelf heeft in 2025 nog een bezoek gebracht aan Bernhards wijnkelder. “De foudres worden niet geroosterd van binnen, waardoor de micro-oxidatie die het hout biedt subtiel blijft en het terroir niet verdrinkt in houtsmaken”.
Voetjes van de vloer
Een ander detail uit de kelder: Ott werkt met een zelfgemaakte gistingsstarter ‘Pied de Cuve‘: hij oogst aan het begin van de pluk zo’n 200 kilo van elk topwijngaard apart, perst dit met de voetjes en laat de natuurlijke gisting op gang komen. Zodra de eerste grote oogst binnenkomt, voegt hij dit levende sap toe aan de verse most. De al actieve wilde gisten produceren CO₂ en beschermen de most daarmee tegen oxidatie; zonder dat er zuurstof bij hoeft te komen. Bernhard: “Ik wil een pure, elegante Grüner Veltliner. Geen technische Grüner Veltliner die ruikt naar Sauvignon Blanc”.
Proefnotities Weingut Bernhard Ott
Grüner Veltliner Am Berg 2025
- De instapwijn van Weingut Bernhard Ott. Am Berg komt van contracttelers én eigen wijngaarden rondom Engabrunn, Feuersbrunn en Großriedenthal. Omdat de druiven ook van over de grens in het Kamptal komen, draagt de wijn de appellation Niederösterreich in plaats van Wagram.
- Perzik, groene appel en citroenzest op de neus, met een lichte tabaksachtige kruidigheid; op de mond strak, energiek en droog, met een fijne zuurgraad.
Grüner Veltliner Fass 4 2025
- De naam verwijst naar een specifiek vat (Fass nummer 4 toevallig) dat de vader van Bernhard elk jaar persoonlijk uitselecteerde op kwaliteit. Bernhard wilde de naam schrappen toen hij het bedrijf overnam; de markt dacht er anders over. “Fass 4 is ons signature wine geworden. Het vertegenwoordigt ons idee.” De druiven komen uit de lagere hellingen rond Spiegel en Rosenberg, wat resulteert in iets meer structuur en concentratie dan Am Berg.
- Zachter en aromatischer dan de Am Berg, met notities van witte steenfruit en een zoutige, kruidachtige ondertoon; de mondvulling is steviger, de afdronk lang en precies.
Grüner Veltliner Der Ott 2025
- Der Ott wordt gemaakt van jonge wijnstokken. Brede, mondvullende stijl. Vergelijkingen met witte Bourgogne zijn niet onterecht: er is diepte, gastronomische potentie, en een vanzelfsprekende elegantie.
- Rijpe abrikoos, gele appel en een vleugje witte peper. Met een romige textuur die wordt rechtgehouden door een frisse, levendige zuurgraad. De meest gastronomische van de drie blends.
Grüner Veltliner Ried Spiegel 2023
- Spiegel is de hoogste wijngaard in het Ott-portfolio, rond 350 meter hoog, op kalkachtig Donaugrint en löss, blootgesteld aan koude noordenwinden richting het Waldviertel. De wijnstokken zijn hier gemiddeld 50 jaar oud.
- Mango en limoenzest in de neus. Sappig, elegant met tonen mango, iets honing in de afdronk, fijne zuurgraad. Groot bewaarpotentieel.
Grüner Veltliner Ried Stein 2023
- Stein ligt in het Kamptal, op de laagste positie in het Ott-portfolio, op zwart gneis en zand. De Stift Göttweig-monniken cultiveerden deze wijngaard al in 1422.
- De wijn heeft een kruidig karakter gemixt met zure groene appeltjes, mandarijnen en iets van kweepeer in de afdronk.
Grüner Veltliner Ried Rosenberg 2023
- Rosenberg is de oudste wijngaard van Ott (wijngaarden zijn aangeplant in 1956). Diepe lössbodem. Bernhard: “In 2021 waren we het eerste wijnhuis in de geschiedenis van de Wagram dat de hoogste score van 100 punten van A la Carte* en 99 punten van Falstaff behaalde, voor onze Rosenberg. En met deze jaargang 2023 hebben we wederom 100 punten van A la Carte ontvangen.”
- De wijn is zeer complex: witte peper, kruiden, lychee, witte perzik, een vleugje verse peer en een snufje ananas, versterkt door mandarijnenschil.
*A la Carte is een Oostenrijks Gourmet Magazine dat al sinds 1988 bestaat
Grüner Veltliner Tausend Rosen 2023
- De Tausend Rosen wordt alleen in uitzonderlijke jaren (tot nu toe 2003, 2006, 2012, 2018 en 2023) gemaakt. Gemaakt van wijnstokken van dertig tot vijfenzestig jaar oud, op de diepste lösslagen van Feuersbrunn, tot wel twintig meter diep. Honderd procent handpluk, honderd procent spontane gisting, honderd procent korfpers, honderd procent Stockinger-vat. Na anderhalf jaar op de volle droesem, tot de wijn zelf aangeeft dat hij er klaar voor is. “Rijpheid is een kwestie van zelfdiscipline” staat op de website.
- De naam Tausend Rosen is trouwens geen ode aan bloemen, maar een knipoog naar de Weense volksaard. In het Oostenrijkse Duits is “Tausend Rosen” een ironische uitdrukking, vergelijkbaar met “och, wat maakt het uit” of “het is toch zoals het is”. Het is onderdeel van de beroemde Wiener Schmäh, de sarcastische en zelfrelativerende humor die kenmerkend is voor Wenen. En dat past precies bij deze wijn: je kunt hem niet plannen, niet afdwingen, niet in een schema persen. Hij verschijnt als de natuur het toelaat. Tausend Rosen. Wat maakt het uit, zolang hij er maar is.
- In de neus honing, kweepeer en geel steenfruit met een mineralische diepte. In de mond sappig en elegant, met abrikoos, een vleugje honingmeloen en een bijna zoute, lang aanhoudende afdronk die alles bij elkaar houdt. Wij dronken hem die avond bij het diner van Toni Mörwald, en het was de wijn die het langst bleef hangen; niet alleen in het glas, maar ook daarna.
Zelf Weingut Bernhard Ott bezoeken
Ben je in de buurt, dan kun je altijd de winkel even bezoeken. De openingstijden zijn maandag tot vrijdag van 8:00 tot 12:00 en 13:00 tot 17:00 uur; van april tot oktober ook op zaterdag van 10:00 tot 17:00 en op zondag en feestdagen van 10:00 tot 15:00. Ook organiseren ze verschillende events, proeverijen en diners met lokale ondernemers.
Voor dit artikel ben ik door Toerisme Niederösterreich uitgenodigd, maar deze post bevat 100% mijn eigen mening en beleving.
Disclaimer
Volg ons ook via Facebook, Instagram of Pinterest.
MEER WIJNGAARDBEZOEKEN:
Geef een reactie