Ding Dong: “Jody wil niet meer opgehaald worden uit Småland!” De meeste mensen zullen de naam Småland kennen van de Ikea, maar het is dus ook echt een regio in het zuiden van Zweden. En niet geheel toevallig de regio waar de bedenker van Ikea geboren en getogen is. Er is zelfs een heus Ikea Museum gewijd aan de Zweedse meubel- en balletjesgigant. Maar ik was niet voor Ikea naar Småland en Växjö afgereisd; ik mag vier dagen lang een gedeelte van Småland afgrazen naar de lekkerste en beste producten uit de natuur. En natuurlijk opeten!
[Dit is een herschreven artikel uit 2019]
Handig kaartje ↓
Grimsnäs Herrgård
Verstopt tussen de bossen ligt het charmante Grimsnäs Herrgård, een historisch landhuis waar je nog echt het gevoel hebt dat je te gast bent bij een Zweedse familie. Het hoofdgebouw dateert uit 1850, maar het landgoed bestaat al veel langer en ademt geschiedenis.
Sune en Mia runnen hun plek met veel liefde voor natuur en traditioneel Zweeds eten. Alles wat je hier proeft is biologisch, lokaal en vaak rechtstreeks afkomstig van het landgoed. In het seizoen kun je hier slapen, fietsen huren en zelfs een kleine wildplukwandeling doen.
Fika hoort er natuurlijk standaard bij. En geloof me, hun koekjes horen nog steeds bij de beste die ik ooit gegeten heb. Bijna alles, van brood tot jam, wordt zelf gemaakt en dat proef je.
Tijdens mijn bezoek mocht ik meehelpen in een haringworkshop. En hoewel haring niet mijn grootste liefde is, maakte de setting veel goed. Denk aan houten tafels, koperen pannen, een houtgeur die door het open raam naar binnen waait en een kok die je ondertussen verhalen vertelt over de Zweedse tradities.
The Edible Country: dineren midden in de natuur
Een van de meest bijzondere initiatieven van Visit Sweden is The Edible Country. Het idee is simpel en geniaal: Zweden bestaat voor een groot deel uit ongerepte natuur, dus waarom zou je die natuur niet gebruiken als jouw restaurant?
Je kunt tussen mei en september een plekje boeken aan een van de houten picknicktafels die verspreid staan op afgelegen locaties, waaronder eentje bij Asa Herrgård. Je krijgt een receptenboekje, basisgereedschap en een lijst met ingrediënten die je zelf uit de natuur kunt halen.
Tijdens mijn lunch bij Asa werd er gekookt met cantharellen, hert, bessen en vis die ter plekke was gerookt. Precies wat de Scandinavische keuken typeert: lokaal, puur en zonder poespas.
Slapen bij Asa Herrgård kan trouwens ook. De kamers kijken uit over het meer en er is zelfs een sauna en jacuzzi met uitzicht op het water. Dit soort plekken maken Zweden in de zomer écht magisch.
Een Zweedse kräftskiva: rivierkreeft en liedjes
Ben je tussen augustus en september in Småland, dan moet je minstens één keer een kräftskiva meemaken. Het is een traditionele Zweedse rivierkreeftfeesten waarbij iedereen felle hoedjes draagt, liedjes zingt en na ieder liedje een slok snaps neemt.
Je kunt zelf rivierkreeftjes vangen, maar er zijn ook restaurants die complete kräftskiva-arrangementen aanbieden. Verwacht simpele houten lange tafels, lampionnetjes, emmers vol felrode kreeftjes en heel veel gezelligheid.
Het is chaotisch, luid, rommelig en ontzettend leuk!
Toftastrand Konditori: de prinsesstårta van je dromen
Net buiten Växjö ligt Toftastrand Konditori, een bakkerij waar de locals al generaties lang hun broodjes, gebak en taarten halen. Hier maakte ik mijn eerste eigen prinsesstårta, compleet met groene marsepein en een zelf geboetseerd roosje.
Tip: eet je creatie op voordat je naar het vliegveld gaat. Security ziet room helaas als vloeistof, en ik spreek uit pijnlijke ervaring.
Växjö: gastronomische hotspot in het zuiden
Växjö is misschien niet de bekendste stad van Zweden, maar wie van goed eten, natuur en een relaxt stadsritme houdt, voelt zich hier meteen thuis. Het centrum is compact en autovrij, waardoor je heerlijk kunt rondwandelen langs boetiekjes, bakkerijen en kleine koffietentjes. De stad werd in 2015 uitgeroepen tot Gastronomische Hoofdstad van Zweden en dat zie je overal terug, van de kwaliteit van de lokale restaurants tot de aandacht voor duurzaamheid en streekproducten.
Kafé de luxe
Kafé de luxe is een creatieve hotspot waar eten, cultuur en muziek samensmelten tot een soort mini-ecosysteem op zichzelf. Je kunt er lunchen met lokale ingrediënten, ontspannen dineren of later op de avond de kelder induiken voor live muziek en dj’s. In de zomer openen ze een biertuin en een sfeervol buitenrestaurant waar je tussen de lampjes en picknicktafels eet alsof je op een klein festival bent.
Chapter House
Voor bierliefhebbers is Chapter House een verplichte stop. Deze taproom heeft zestien wisselende bieren op de tap, plus een grote selectie flessen en blikken van zowel Zweedse als internationale brouwers. De sfeer is laidback en informeel, met houten tafels, rustige muziek en een publiek dat duidelijk komt voor kwaliteit in het glas.
Ekobacken
Ekobacken is een bijzonder tuinproject waar mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt in een rustgevende omgeving weer ritme en voldoening kunnen vinden. De tuin zelf is gevuld met groenten, kruiden en bloemen die rechtstreeks naar lokale restaurants gaan, waaronder PM & Vänner. Bezoekers kunnen in het kleine winkeltje verse seizoensproducten kopen of zelf een bos bloemen plukken, wat vooral in de zomer een heerlijk rustige manier is om even uit de drukte te stappen.
PM & Vänner: het culinaire hoogtepunt
Als je van eten houdt en in Växjö bent, kun je eigenlijk niet om PM & Vänner heen. Het is zo’n plek waar je aan het einde van de avond denkt: o ja, hier ging het dus om toen iedereen riep dat de Scandinavische keuken zo bijzonder is.
Het verhaal begint begin jaren negentig, wanneer Per Bengtsson en Monica Carlsson besluiten dat studeren leuk is, maar een eigen restaurant nóg leuker. In 1992 openen ze PM & Vänner in Växjö, met een duidelijke missie: koken met wat de omgeving geeft, op een manier die tegelijk modern en diep geworteld in Småland is. De naam is heel bewust gekozen. PM staat voor Per en Monica, en vänner betekent vrienden. Het is een ode aan de mensen met wie ze samenwerken en aan de gasten die terug blijven komen.
In de loop der jaren is PM & Vänner uitgegroeid tot veel meer dan alleen een restaurant. Het is nu een compleet universum, met een fine dining restaurant, een bistro, een hotel, een bakkerij en zelfs een bloemenwinkel onder dezelfde vlag. Toch draait alles nog steeds om één idee: Forest, Meadow, Lake. Oftewel: koken met wat de bossen, weiden en meren van Småland te bieden hebben. Paddenstoelen, wilde kruiden, bessen, vis uit de meren, vlees van lokale boeren, groenten uit duurzame projecten in de buurt, alles komt samen op het bord.
Michelin ster en groene ster
Sinds 2016 draagt PM & Vänner een Michelin ster, wat in Zweden sowieso al bijzonder is, maar zeker voor een stadje als Växjö. De ster is sindsdien elk jaar behouden, wat iets zegt over het constante niveau van de keuken. In 2025 kwam daar nog een extra erkenning bij: een groene Michelin ster voor hun inzet op het gebied van duurzaamheid.
Die groene ster is geen loze badge. De keuken werkt al jaren met lokale producenten, tuinen en wildplukkers, let op afvalstromen en kijkt continu naar wat er in het seizoen is. Groenten en kruiden komen uit de directe omgeving, bessen en paddestoelen worden vaak letterlijk uit de bossen van Småland gehaald en de keuken denkt bij ieder ingrediënt na over herkomst en impact. Het voelt niet activistisch, maar logisch: je eet wat hier groeit en leeft, op een manier die de natuur respecteert.
Daarbovenop is PM & Vänner ook nog de trotse eigenaar van de Grand Award van Wine Spectator, een onderscheiding voor uitzonderlijke wijnkaarten. Daarmee zijn ze uniek in Zweden en voel je meteen in welke categorie ze spelen.
Een wijnkelder om in te verdwalen
Onder het restaurant ligt misschien wel een van de mooiste wijnkelders van Scandinavië. In het voormalige bankarchief liggen ongeveer twintigduizend flessen wijn, met bijna vijfduizend verschillende referenties. Dat klinkt als overkill, maar de kaart is verrassend doordacht. Naast grote namen uit Bourgogne, Champagne en de klassieke streken, staan er ook ontdekkingen uit minder voor de hand liggende regio’s.
PM & Vänner Hotel
Na zo’n avond is het extra fijn dat je gewoon in het bijbehorende PM & Vänner Hotel kunt blijven slapen. Je rolt van restaurant naar lift naar bed, en de volgende ochtend staat er een ontbijt met lokale producten op je te wachten. Als er één plek is waar de culinaire ziel van Småland in 2025 nog steeds klopt, dan is het wel PM & Vänner.
Het ontbijt is ook erg bijzonder; bij bijna alle producten op het buffet staat de herkomst erbij. En de jammetjes en smeerseltjes zagen er allemaal heel erg zelfgemaakt uit. Eye for details!
Voor dit artikel ben ik door VisitZweden uitgenodigd, maar deze post bevat 100% mijn eigen mening en beleving.
Disclaimer
Elke week de nieuwste recepten/artikelen in je mailbox? Schrijf je dan via deze link in voor de wekelijkse nieuwsbrief! Of volg ons via Facebook, Instagram of Pinterest.
MEER BIJZONDERE BESTEMMINGEN:
- Suite dreams op de Cauberg: Thermae 2000 opent luxe Wellness Suites
- Winter in Schloss Mittersill: luxe kasteelverblijf in het Salzburgerland
- Van Pilsen tot Popovice: brouwerijen en bier in Tsjechië ontdekken
- 12 Tips voor Kilkenny en omgeving: Ierse charme met een stevige pint erbij
- Brouwerij De Koninck in Antwerpen: 10 jaar beleving rond het Bolleke
Geef een reactie